Kadri Göral Murat Şenlikleri hakkında konuştu

Peygamber efendimizin Muaz bin Cebel' in annesine verdiği müjde hürmetine her yıl tertiplenen Murat Şenlikleri' nin geçtiğimiz günlerde Silvan'da onbinlerce kişinin katılımıyla ve coşkuyla kutlandığı haberini sevinçle okudum. Muaz bin Cebel' in tarihi şahsiyetinin bilinmesinin Murat Şenlikleri' nin daha anlamlı şekilde kutlanmasına vesile olacağı düşüncesiyle Cevahir Çıkını adlı kitabımdaki Muaz bin Cebel bölümünü buraya aktarmayı uygun gördüm.

Onun adı Muaz bin Cebel' di. Diyarbakır kuşatıldığı zaman Dağ kapısı' nı O, tutmuştu.

O, Diyarbakır'ı almıştı,

O, Silvan'ı da almıştı,

Ne yazık ki; O, muradını alamamıştı.

Geride gözü yaşlı bir ana ile yol gözleyen bir nişanlı bırakarak Düğün şerbeti yerine Şehadet şerbeti içmişti.

Muaz bin Cebel

Künyesi Ebu Abdurrahman el Ensari olan Muaz bin Cebel'in kabri Diyarbakır'ın Silvan ilçesi ile Kulp ilçesinin sınırlarının kesiştiği  yerdedir. Kıvrak zekâsı, güçlü ifadeleri ve akıcı konuşmalarıyla kavminin en hayırlı gençlerinden biri olan Muaz, Peygamber efendimizin, "Kur'ânı, Muaz İbn-i Cebel'den alınız”, “Ümmetim içerisinde helâl ve haramı en iyi bilen Muaz bin Cebel' dir” iltifatına mazhar olmuş kişidir. Kur'an-ı Kerim'i cem'edip ezberleyen bahtiyarlardandır.

Yakışıklı, açık yüzlü, berrak simalı, gözleri sürmeli, uzun boylu, yumuşak başlı, hayâ sahibi, cömert, bir genç olan Muaz bin Cebel'in nişanlı iken şehit düştüğü, Silvan ve Kulp yöresinde yaşayan halkımız tarafından rivayet edilmektedir.

Muaz bin Cebel,  İkinci Akabe bi'atında bulunan 70 bahtiyardan biridir. Onsekiz yaşında müslüman olmuştur. Hz. Ömer,  çok sevdiği Muaz için Analar bir daha Muaz gibisini doğuramaz. Eğer Muaz olmasaydı Ömer helâk olurdu. Şayet Muaz benim hilafetim zamaninda yaşamış olsaydı onu kendimden sonra halife tayin ederdim ve Rabbim bana onu niçin halife tayin ettiğimi sorduğunda da: Ya Rabbi! Senin rasûlünü, “Alimler kıyamet gününde bir araya geldiklerinde Muaz, bir ok atımı (veya bir taş atımı) onların önünde olacak” derken işittim, diye cevap verirdim”dediği rivayet edilmiştir.

Muaz bin Cebel,  Diyarbakır için “Allah bu şehri bize nasip edecek” demiştir. Muaz bin Cebel ile ilgili olarak anlatılan efsane şöyledir:

“İslam ordusun genç komutanlarından Cebel oğlu Muaz' a Silvan ve çevresinin fethi görevi verilir. Muaz annesinden ve nişanlısından helâlık isteyerek bölgeye hareket eder. Silvan'ı feth eder dönüşte Silvan'ın 30 km kadar kuzey doğusunda bulunan Kumgülü (Ömerkan) yakınındaki Murat ovasında pusuya düşürülerek şehit olur. Annesi geri dönmeyen oğlu için günlerce ağlar, ağıtlar yakar. Peygamber Efendimiz tarafından rüyada annesine, “Muaz'ın şehitlik mertebesine erdiği, onun için her yıl, bir hafta sürecek anma şenliklerinin ihsan edildiği, bir şehit annesi olarak buna sevinmesi gerektiği” müjdelenir. Peygamber efendimizin bu müjdesine uyan yöre halkı, nişanlısına kavuşamadan henüz otuz yaşında iken hayata veda eden Muaz bin Cebel'in anısına “Hıvde şenlikleri” ve “Murat şenlikleri” adı altında şenlikler tertiplemektedirler.

Kulp ve Silvan ilçe sınırlarının kesiştiği, “Yayık Köyü" nün güneydoğusundaki alanda her yıl geleneksel olarak kutlanan Hıvde Şenlikleri Hicri takvime göre her yıl 17 Martta başlamakta ve üç gün sürmektedir. Her yıl Mart ayının sonlarında Silvan'ın Kumgülü (Ömerkan) köyü ovasında yapılan Murat Şenlikleri ise yedi gün yedi gece devam etmektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki bütün çevre il ilçe ve köylerden binlerce kişinin katıldığı bu şenliklerde genç kızlar ve delikanlılar en güzel elbiselerini giyinirler, defler eşliğinde yöre oyunları oynarlar, türküler söylerler, evlenme çağındaki delikanlılar ve genç kızlar kendilerine uygun bir eş bulmanın çabasını gösterirler. Sözlü, nişanlı ve aşık kızlar orada sevgilileri tarafından kaçırılırlarsa, kız tarafı silah çekemez, şiddete baş vuramaz, arkalarından gidemez.

Komutan Muaz bin Cebel'in türbesinde ziyaretçiler  düşledikleri murada ermek için dua ederler, “Murat Ağacı” na halkalar atarak dilekte bulunurlar. Atılan halka dala takıldığı takdirde dileğin gerçekleşeceğine inanırlar.

(Not: Muaz bin Cebel'in vefat ettiği yerle ilgili olarak “Remle” den  ve Remle kalesinden bahsedilir. Remle “kum” demektir. Muaz bin Cebel'in şehit olduğu yer “Kumgülü ovası” dır. “Remle” kelimesindeki “rem” kökünü “Remdenkan” adında da görmekteyiz.)

Remdenkân Köyü, yukarıda anlatılan şenliklerin yapıldığı yerin “Diyarbekir Tarihi” nde geçen adıdır. Bu şenlikler “Diyarbekir Tarihi” nde şöyle yer almaktadır:

“Batman suyunun sol yakasında Remdenkân köyü yakınında “Hefte ziyareti” vardır. Hefte “Onyedi” demektir. Buraya eski Martın 17 sinde ziyaret için erkekler gelirdi. Satıcılarla biriken halk birkaç bini bulur, çarşı- pazar kurulurdu. Bu toplanış çok eskiden bir adetmiş. Buradaki yatır bir şeyhtir. Uzun mezarın etrafına duvar çekilmiştir. Bu köyde bir höyük bulunur.”

M.Kadri GÖRAL… Cevahir Çıkını