1. HABERLER

  2. DİYARBAKIR HABERLERİ

  3. Hak arayışı sürüyor
Hak arayışı sürüyor

Hak arayışı sürüyor

Diyarbakır'ın Lice ilçesindeki mermer fabrikasında 2000′lerde üretim durdu ama fabrikanın iş kazası mağdurlarının hukuk mücadelesi yıllardır sonuca ulaşamadı.

A+A-
Diyarbakır'ın Lice ilçesinden 36 yaşındaki Baki Atman bir iş kazası mağduru. Geçirdiği iş kazası sonucu üç parmağı tutmuyor ama ekmeğini elleriyle kazanıyor, berber dükkanında çalışarak geçimini sağlamaya çalışıyor.
 
Al Jazeera Türk'ten Mahmut Bozarslan'ın haberine göre,  Atman Lice'deki iş kazası kurbanlarından sadece biri…  2003 yılında Lice'de açılan mermer fabrikasında işe girdi. Üretim bandında çıkan mermerleri ilaçlayarak satışa hazır hale getiriyordu. Bir gece vardiyasında kolunu marangoz bıçağına kaptırdı.
 
“12-8 vardiyasında çalışıyordum. Bu vardiyada marangoz olmadığı için taşların altına koyduğumuz paleti ben yapayım dedim. Her üç vardiyada da marangoz olması gerekiyordu. İki vardiyada marangoz vardı ancak bizim vardiyada yoktu. Tahtayı kesmek için makinanın ağzına koydum ve elimi kestim. 6 ay çalışamadım. Üç kez ameliyat oldum. Artık üç parmağım tutmuyor. Parmaklarımı hisetmiyorum.”
 
Kazaya rağmen işe devam
 
Yönetimin kendisini suçlayarak tazminat vermediğini ve kendisinin de dava açamadığını belirten Atman, kazanın ardından fabrikada çalışmayı sürdürmüş.
 
“Bana tazminat vermediler, 'senin suçun,makinanı bırakıp oraya gitmişsin' dediler. Avukatlara sordum onlar da suçlu olduğumu söyleyince vazgeçtim dava açmaktan. Bu halimle çalışmaya devam ettim başka çarem yoktu. Daha hafif iş vermeleri lazımdı ama yine aynı işte çalıştırıldım. Marangoz olmaması onların eksikliği ama avukatlar benim eksikliğim olduğunu söylediler. Kapının kapalı olması lazımdı, herkes kafasına göre makinayı çalıştırıyordu işini yapıyordu. Yönetimle konuştum hiç ilgilenmediler bile. Başka işim olmadığı için mecburen çalıştım.”
 
Atman kazadan sonra üç yıl daha çalıştı. Fabrikada üretim durunca Atman'ın işine de son verildi. Atman artık kalan sağlam parmaklarıyla ekmek parasını kazanmaya çalışıyor.
Vinçle rayların arasına sıkıştı
 
Lice'deki mermer fabrikasındaki iş kazası mağdurlarından biri de Ramazan Kılıçkaya. Kılıçkaya fabrikada işe başlamadan önce inşaat ustasıydı. İki çocuğuna lösemi teşhisi konan Kılıçkaya'nın, tedavi masrafları için sigortalı bir işe girmesi gerekiyordu. O da hemen yanıbaşındaki mermer fabrikasına müracaat etti. 2000 yılında vinç operatörü olarak işe başladı. Kamyonlarla getirilen mermer blokların halatlarını bağlayıp, fabrikaya taşıyordu. Altı yıl boyunca küçük kazalar atlattı ama yaralanmadı. Ancak, 2006 yılının aralık ayında bir bloğun halatını bağlayıp vinci hareket ettirdi, bu sırada ayağı kaydı ve vinçle raylar arasında sıkıştı.
 
“Stok sahada her vardiya iki kişi çalışması gerekirken bir kişi çalışıyordu. Çünkü bir kişinin halat atması lazım 30 tonluk bloğa. Ben vinci çalıştırırken birinin halat atması gerekiyordu. Ben hem koşup halat atıyordum, hem vinci çalıştırıyordum. Buna da şükür, biz ne kazalar atlattık. Halat kopana kadar bize halat vermiyorlardı.
 
Halat kopunca getirip değiştiriyorlardı. Birkaç kez blok düştü, o anda altta olsam ölürdüm.'Değiştirin' diyorduk 'Maliyeti yüksektir idare edin'diyorlardı. Olay günü birinci bloğu indirdim, ikinci bloğu indirmek için halatı ve vincin kumandasını aldım . Rayların yanında vinçle beraber yürüyordum, bir anda ayağım takıldı yere düştüm. Yere düşünce bu ayak vincin altında kaldı. Ayağım ters döndü paramparça oldu. Vincin frenlerinde sorun vardı, kumandayı bıraktığım halde 20-30 santim daha gitti.”
 
Üç ameliyatın ardından yeniden işinin başına döndü. Ayağını kullanamıyordu ama çalışmaktan başka çaresi yoktu. Tazminat alamadığı gibi yargıya da gitmedi:
 
“Tazminat vermediler ama işten çıkarırken çalıştığım döneme ait tazminatı verdiler. Kazayla ilgili sadece hastane masrafımı verdiler. 2009'a kadar bu ayakla çalıştırdılar. Raporum olmasına rağmen gidip dolgu yaptım. Mecburen çalıştım, çalışmasam işten atılırdım.  7-8 sene emeğim vardı, gitmesem emeğim yanardı. Emekliliğim yakındı. Hukuki olarak birşey yapmadım çalışıyordum işten atarlar,  emekliliğime iki üç yıl kalmıştı, bu nedenle korktum. Bu ayakla başka yerde de çalışamazdım. Dava açmadığıma pişmanım.” 4 çocuk babası Kılıçkaya, 2009 yılında fabrikada üretim durunca işten çıkarıldı. Üç ay daha sigortasını ödeyerek emekli oldu. Yüzde 14 özürlü raporu olan Kılıçkaya şimdi emekli maaşıyla geçinmeye çalışıyor.
 
8 yıldır bitmeyen dava
 
Fabrikalarda ekmek parası peşinden koşan Licelilerden Şehmus Lalealp de 2006 yılında mermer fabrikasına işe girdi. Henüz 17 günlük bir işçiyken devrilen mermer blokların altında kalarak hayatını kaybetti. Geride eşi ve iki çocuğu kaldı. Olayın ardından yapılan incelemede fabrika yüzde 60 kusurlu bulundu. Lalealp ailesi olayın peşini bırakmadı, dava açtı. Şehmus Lalealp'ın kardeşi Savaş kazanın halen net bir şekilde ortaya çıkarılmadığını söylüyor:
 
“Çay molası sırasında oldu olay, çalışmaması gereken bir saat. Orada ne olduğunu bilmiyoruz, onlar mı çalıştırdı bilmiyoruz. Yeni giren personelin o bölümü verilmesi uygun değil. Yıllar geçmesi lazım orada çalışması için.”
 
Lalealp ailesi hem tazminat, hem sorumluların cezalandırılmasını istiyor.“Sorumluluarın hiçbiri ceza almadı. Sorumlular hakkında da dava açtık. Bu kazaya kadar hiçbir uyarı levhası yoktu. Bu kazadan sonra uyarı levhaları asılmaya başlandı. Bayağı tedbirler alındı. Olan bize oldu. Bilirkişi raporuna yüzde 40 bizi kusurlu buldu, yüzde 60 fabrikayı kusurlu buldu. Fabrikanın birçok kusuru vardı bizce. Mesela uyarı levhaları olması gerekirken yoktu. Davamız 8 yıldır sürüyor. Davamızın takipçisi olacağız. Olmazsa yeniden keşif isteyeceğiz. Bilirkişi raporuna da güvenmiyoruz.“ 
 
Lice'de bu iş kazalarının yaşandığı mermer fabrikası 1997′de Toprak Holding bünyesinde üretime başlamıştı. Fabrikanın yönetimi 2005 yılında ise, Demirören Grubu'na devredildi. Fabrikadaki üretim ekonomik nedenlerle 2009 yılnda durduruldu.  Halis Toprak 2003 yılında ise yağ ve yem fabrikalarını kurdu. Toprak Holding'e bağlı tüm şirketlere Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu el koyunca bu iki fabrikada da üretim durdu. Toprak'ın malvarlıklarını geri almasına rağmen Lice'deki fabrikaları hala üretim başlamadı.
 
Hukuk yoluyla hakkını aldı
 
Kapatılan yağ fabrikasında çalışan Murat Hazar da iş kazası mağdurlarından. Ancak o hukuk yoluyla haklarını aldığını söylüyor. Bacağını dev bıçağa kaptırdı. Fotoğraflarının çekilmesine karşı çıkıyor. Psikolojik nedenlerle kaza anını anlatmak istemiyor:
“Mahkemelik olduk. Bana dediler biz seni haklarını vereceğiz ama mahkemeye de gidebilirsin. Ben hukuki haklarımı aradım. Dava açtım. Ben kandırıldığımı düşünüp mahkemeye verdim. Mahkeme beni haklı buldu. Mahkeme kararına göre haklarımı verdiler.” Kazada bir bacağını kaybeden Hazar malulen emekli oldu. Emekli maaşıyla geçinmeye çalışan Hazar yapabildiği kadar çiftçilik yapmaya çalışıyor.
Etiketler : , ,

HABERE YORUM KAT