1. HABERLER

  2. DİYARBAKIR HABERLERİ

  3. Güden: İthal hayvan, yüksek fiyata ayar verir
Güden: İthal hayvan, yüksek fiyata ayar verir

Güden: İthal hayvan, yüksek fiyata ayar verir

Hayvan üreticileri kırmızı ette çözümün ithal ile mümkün olabileceğini söylüyor.

A+A-

Türkiye’de 5 yıl önce kırmızı ette yaşanan fiyat artışı yeniden görülmeye başlandı.

 

Yılbaşından bu yana her ay fiyatlar yükseldi. Çok değil, 4 ay önce bölgede çok tüketilen kuzu eti 20 TL’den 25 TL’ye çıkarken, dana fiyatları ise uçtu. 18 TL olan dana eti 33 TL’ye çıktı.


Diyarbakır Kasaplar ve Besiciler Odası eski Başkanı Salih Güden, çözümün ithal hayvanda olduğunu belirterek, “Bu hayvanlar ithal edildiğinde özellikle hayvan stokçuları, karaborsa yapanlar kendilerine çeki düzen vermek zorunda kalırlar” dedi. Güden, ithalin kırmızı eti halkın istediği rakamlara çekeceğini de ifade etti.


Türkiye’de zaman zaman kilogram fiyatı çok yüksek rakamlara ulaşan kırmızı et, özellikle dar gelirli vatandaşların gram ile tüketmesine bile imkan vermiyor. Dar gelirli için çok lüks olan kırmızı et tüketimi, asgari ücretli ve emekli için de lüks pozisyonu aldı. Fiyatların yükselmesi kimilerine göre, yaklaşan Kurban Bayramı dolayısıyla hayvan stokçularının, kimilerine göre ise kasapların yol açtığı şeklinde değerlendiriliyor.
 
Konunun uzmanına konuk olduk…


Sorunun asıl kaynağının ne olduğuyla ilgili Diyarbakır’da yıllardır hayvan üreticiliği ve kasaplık yapan Diyarbakır Kasaplar ve Besiciler Odası’nda da bir dönem başkanlık görevini yürüten Salih Güden’in görüşlerine başvurduk. Güden, kırmızı et konusunda on günlerde yaşandığı belirtilen kriz ve bunun nasıl aşılacağı, yaklaşan Kurban Bayramı’nı etkileyip etkilemeyeceği, kurbanlık alacakların nasıl hareket etmesiyle ilgili gazetemiz Özgür Haber’e değerlendirmelerde bulundu. Güden ile birlikte meselenin bire bir ilgilendirdiği dar gelirliler ile de konuştuk.
 
“Türkiye’de kırmızı et krizi vardır”


Diyarbakır kırsalında hayvan üreticiliği yapan ve Güvan Et Kasabı Sahibi Diyarbakır Kasaplar ve Besiciler Odası eski Başkanı Salih Güden, Türkiye’de son zamanlarda baş gösteren kırmızı et krizinin olduğunu söyledi. 
 
“İthal hayvan getirilmesi artık şarttır”


Kırmızı ette fiyatların son bir yıldan bu yana sürekli yükseldiğini anlatan Güden, bu durumun son zamanlarda hemen hemen her gün fiyatların değiştiğini dile getirdi. Kırmızı et fiyatları şu anda görülebilecek en üst seviyede olduğunu kaydeden Salih Güden, “Fiyatlar tavan yapmıştır ve bu fiyatın geri çekilmesi için ithal desteği şarttır. Yani ithal hayvan getirilmesi artık zorunludur. Suni ile bu iş yürümez somut olmalı ilk etapta bir parti malın gelmesi gerekiyor. Etin gelmesiyle bu işin aslı ortaya çıkar. İthal hayvan fikri var ve kesinlikle doğrudur” dedi.
 
“İthal hayvan üreteci ve karaborsacıya çeki düzen verir”
Hayvan ithal edilmesinin faydasını hemen göstereceğini söyleyen Güden, bu hayvanların ithal edilmesiyle hayvan sahiplerinin, üreticilerin kendilerine çeki düzen vereceklerini belirterek şöyle dedi:
 
“Özellikle hayvan stokçuları, karaborsa yapanlar kendilerine çeki düzen vermek zorunda kalırlar. Arpa ucuz, saman ucuz, hayvanın bütün girdi rakamları ucuzdur ee o zaman neden fiyatlar yüksek ve yükselmeye devam ediyor? “Hayvan azdır, bu ülkeye yetmiyor” deniliyor ama buna inanmıyorum. Hayvan üreticileri ve karaborsacılar şunu düşünüyor. “Ben hayvanı istediğim fiyata satmasam da benim alternatifim var neden ucuza vereyim” Üretici veya karaborsacı “Zaten bir müddet sonra Kurban bayramı var e şimdi isteğim fiyatı veren olmaz ise kurban bayramında kurbanlıklar için zaten alırım”  düşüncesindedir. Bu düşüncenin ona faydasının olacağını sanıyor. Evet, yurtdışından havyan ithali yapılmazsa dediği gibi olacak ancak hayvan ithal edilirse bu tok satıcı havası bir anda sıfıra inecek ve bir daha karaborsa, fırsatçılık yapmaya cesaret edemeyecek. Bence ciddi bir uyarı için yurtdışından hemen hayvan ithal etmek gerekiyor. Kırmızı et fiyatlarının yükselmesi, büyükbaş hayvan fiyatlarının yükselmesinin en büyük nedenlerinden birisi de Kurban Bayramı’nın yaz aylarına denk gelmesidir. Çünkü hayvan üretimi, küçük kuzu ve dananın yetişmesi bu mevsimlerdedir ve bu mevsimlerde üretici girdi bakımından rahattır. 
 
 “Askeri operasyonlar hayvancılığı etkiliyor”
Bu iki seneden bu yana otlar bayağı fazladır. Hem arpa fiyatları düşük seviyelerde kaldı hem de saman fiyatları alabildiğince aşağılarda kaldı. Gerçi bu yıl otun fazlalığından anızlar ateşe verildi çiftçiler tarafından düşünün yani. Ancak Özellikle Lice ve Kulp taraflarında çıkan yangın hayvancılığı etkilerdi çok şükür insanlarımız, kurumlarımız buna müsaade vermedi ve yangınları söndürdü. Bu yangınlar kesinlikle hayvancılığın yoğun olarak yapıldığı özellikle dağlık bölgeler olan Lice, Kulp, Hazro’da sektörü vurmaktadır. Yapılan askeri operasyonlarda hayvancılığı etkiliyor”
 
“Yüzde 5’lik indirim anlamsızdır”


Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın sözde fiyatlara müdahale anlamını taşıyan kırmızı et fiyatlarında yüzde 5’lik indirimi için ise Güden, “Daha önce yapılan yüzde 50’nin üzerindeki artıştan yüzde geri alınmıştır. Bu eğer bunun için yapıldıysa anlamsızdır. Bu tamamen psikolojik etki yaratacağını düşünülen bir fiyat düşürmesidir. Yoksa yüzde 5 daha 1-1,5 lira filan yapıyor bu çokta önemli olmadığını görebiliyoruz. Yüzde değil de biz yüzde 25 oranında bekliyorduk. Yüzde 5 hakikaten komik bir rakam kademeli olarak da yüzde 10, yüzde 5, yüzde 10 şeklinde de düşüş yapılabilir” dedi.
 
 “İthal hayvan ile fiyat düşüşü kesin”


İthallerin gelmesiyle et fiyatlarında ciddi bir düşüşün kesin olarak olacağını ifade eden Salih Güden şunları söyledi;
“Kesinlikle ithal edilecek olan hayvanların gelmesiyle fiyatlarda bir düşüş yaşanacaktır. Bu düşüş bayram öncesinde olursa demeyin milletin keyfine, aslında kasaplarda bundan nasibini alacaktır. Onlarda fiyatların yüksekliğinden uzun zamandan beri ağız tadıyla bir alışveriş yaptıkları yok. Günü kurtarmaya, yüksek vergiler ödeyerek adeta devlete çalışıyorlar. Kasaplar kendi kazancından feragat ediyor. Şu anda yüzdelik olarak da hesaplarsanız bir kasabın kar maliyeti KDV’nin yarısı kadar yoktur. Şu anda merdiven altı olmayan vergisini şuyunu buyuna tam olarak veren kasaplar kepenklerini kapatmamak için savaş veriyor. Şu anda Diyarbakır’da 25 TL’ye et satıyorlar ancak geliş fiyatlarına bakacak olursak 30 TL’in altında et satmamaları gerekiyor. İşte kasaplarda kepenklerini açık tutma adına kendi kazançlarından da feragat ediyorlar. Kasap darabasının zarara rağmen inmesini istemiyor.
 
Diyarbakır’da kırmızı et fiyatları


Kemikli kuzu 25 TL’dir, Kemikli dana 25 TL, aslında kemikli danayı biz 24 ve 24,5 TL’ye alıyoruz ve 25 TL’ye biz elimizdeki müşteriyi kaybetmemek adına bu rakamlarda satıyoruz. Dana kemiksiz 33 TL, Bonfile, Aktrikot, Kontrfile biraz lükse kaçıyor. Lüks bazında değerlendirirsek olmaz ancak onlarında kilosu 40-45 TL arasındadır. Şu anda biz Bonfileyi 39 TL’ye satıyoruz. Et fiyatlarında ithalin girişi ile 39 TL’ler beklentimiz odur ki 30 civarlarına gerilemesidir. Bu etkiyi de yapacağını umuyorum”
 
“Dürüst üretici korku içindedir”


Dürüst üreticide de ben hayvanımı satarım yarın daha pahalıya alırım korkusu da vardır. Ancak eğer fiyat dengesini sağlanırsa üretici de bu endişelerinden arınıyor ve kendini buna ayarlıyor. Bir insan kendini hayvan üreticisi yerine koysun. Mesela elinizde bir araç var ve bunu satıyorsunuz daha sonra daha pahalıya araç satın alıyorsunuz. Kim olsa elinden çıkarmaz, bu hayvan içinde geçerlidir.
 
“Konsey varlığını ortaya koymalı”


Türkiye’de kırmızı et konseyi diye bir konsey kuruldu. Bu birim benim bildiğim kadarıyla hani merkez bankası dolara, dövize nasıl bir müdahale ediyor ise bu da ete bir müdahaledir. Ama maalesef son zamanlarda müdahale edilmiyor. Bu ithalin gelmesine karar vermek ve ithalin gelmesiyle buna bir müdahale anlamına olur. Eğer böyle bir müdahale olursa bu kırmızı et konseyinin de varlığını ortaya koyar ve vatandaşta onları tanımaya başlar”
 
“Küçükbaş hayvanda sıkıntı yok”


Küçükbaş hayvanda fiyat konusunda bir sıkıntı bulunmadığını anlatan Güden, “Küçükbaş hayvanda şu anda kendi normal fiyatında bir değerdedir. Batıda talep danayadır. Son zamanlarda talep yağsız ete yöneldi. Oysa ben bunun tam tersi olduğunu söylüyorum çünkü yağlı hayvan eti daha faydalı, daha iyidir. Diğer yağları tüketmekten ise hayvanın yağı çok çok daha iyi ve sağlıklıdır” dedi.
 
“Her şey zamanında güzeldir”


İthalin helal veya haram anlamında değerlendirilmesinin de çok saçma bulan Güden, hayvanların zaten canlı olarak geldiğini ve burada helal bir kesim yapıldığını anlattı. Güden, kurbanlık hayvanların yükseleceğiyle ilgili korkularından ötürü kurban kesmek isteyenlerin şimdiden hayvan satın aldıklarını duyduklarını da ifade ederek, “Öyle bir şey yapmalarına gerek yok. Hayvan vardır ve çoktur endişelenmelerine gerek hiç yok. Ha eğer fiyat anlamında bir endişeleri var ise şöyle söyleyeyim; eğer yükselirse 100 lira yükselir ancak eğer düşerse 200 lira düşer. Ben onlara erken almasını tavsiye etmiyorum. Her şey zamanında güzeldir” şeklinde konuştu.
 
Tüketici: Emekli kırmızı eti 3 ayda bir zor görüyor


Tüketicilerden 55 yaşındaki emekli Mahmut Bozbay ise, et fiyatlarının yüksekliğinden şikayetçi oldu. Emekli, dul ve yetimin en azından ayda bir kez yemesi gereken kırmızı eti 3 ayda bir zor görebildiğini belirterek, “Bu fiyatlardan ötürü 3 ayda bir alabiliyorlar. Bu fiyatların düşmesini istiyoruz. Gerçi biz dana eti fazla tüketmiyoruz ancak kırmızı et fiyatları dana yükselmeye başladığında kuzu eti de yükseliyor. Bin küsür emekli maaşı alan bir insanın ne kadar kırmızı et tüketmesi beklenir ki. Kira mı versin, elektrik, su, doğalgaz mı versin. Ne yapsın bilmiyoruz yani” dedi.
 
Fiyatlar düşsün de…


İthal etin gelişiyle ilgili olarak da Bozbay, “Eğer fiyatlara yansıyacak ise neden olmasın. Bir an evvel fiyatların düzelmesini istiyoruz. Sağ olsun kasaplar neredeyse aldıkları fiyatlardan bize ulaştırıyorlar ancak fiyatların yüksekliği karşısında onlarında yapabilecek çok şeyinin olduğunu düşünmüyorum” şeklinde konuştu.

 

(Engin Öztürk) 

HABERE YORUM KAT

İlgili Haberler