1. HABERLER

  2. DİYARBAKIR HABERLERİ

  3. Fırat Kaplumbağalarının nesli tükeniyor
Fırat Kaplumbağalarının nesli tükeniyor

Fırat Kaplumbağalarının nesli tükeniyor

Dünya'da sadece Dicle ve Fırat su havzalarında yaşayan ünlü Fırat Kaplumbağalarının nesli gittikçe tükenmek üzere. Dicle Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Prof.Dr. Murat Biricik yaptığı açıklamada, "Fırat kaplumbağası (Rafetus euphraticus) bütün dünyada sadece Dicle ve Fırat su sistemlerinde yaşayan yarı sucul bir sürüngen türüdür ve nesli ciddi ölçüde tehlike altındadır. " dedi.

A+A-

Biricik: "Türün neslinin tükenme tehlikesine yol açan en önemli sebepler barajlar ve kum ocaklarıdır. Bu yüzden Fırat kaplumbağası, yaşamını sürdürebileceği alanları büyük bir hızla kaybetmektedir. Adını Fırat nehrinden almış olsa da, Fırat'ın Türkiye topraklarında kalan kesiminde, peş peşe dizili barajlardan dolayı bu tür artık hemen hemen tamamen ortadan kalkmış durumda. Dolayısıyla, Türkiye'de Fırat kaplumbağasının hâlen bulunabileceği yerlerin Dicle nehriyle sınırlı olduğu söylenebilir.

Ekip arkadaşlarımla birlikte Fırat kaplumbağasını yıllardır araştırıyoruz. Gözlemlerimiz türün şu an Dicle'deki en önemli nüfusunun Diyarbakır'da, özellikle Devegeçidi ve Dicle Barajları ile Bismil arasında kalan kesimde yaşadığını gösteriyor.  Zaten Dicle ve kolları üzerindeki mevcut barajların bulunduğu kesimlerde bu hayvana rastlanmıyor. Ama tür için en ağır darbeyi, halen inşası devam eden Ilısu Barajının vuracağı açık, çünkü böylece ana nehir ve onu besleyen belli başlı kollardaki yüzlerce kilometrelik doğal kıyı bandı tamamen ortadan kalkmış olacak. Oysa bu hayvanın beslenmek için akarsuya, yumurta bırakmak için kuma, güneşlenmek için güvenli kıyılara ihtiyacı var; derin ve durgun sularda bunları bulması mümkün değil.

Ilısu Barajı su tuttuğunda Dicle nehrinin henüz akarsu karakterini kısmen de olsa koruduğu tek kesimi, Diyarbakır kent merkezi civarı olarak kalacak. Bu durumda, Fırat kaplumbağasının ülkemizde hayata tutunabileceği tek yer, yaklaşık olarak, şehrin kuzeyinde Devegeçidi Çayı ile güneydoğusunda Bismil arasında kalan en fazla 90 km'lik nehirden ibaret olacak. Aslında nehrin bu kesimi, başta kum ocakları olmak üzere, kıyılara hafriyat ve çöp dökümü, kontrolsüz ve düzensiz yapılaşma, sınırsız tarımsal faaliyetler gibi nedenlerle zaten ileri derecede bozulmuş durumda.

Şimdi de, tam da bu yörede yeni projelerin hayata geçirilmek ve Dicle'nin üç noktada daha dizginlenmek istendiği açıklandı. Yıllardır Dicle Vadisi Projesi, HES projesi, ıslah projesi, rekreasyon alanı oluşturma projesi gibi adlarla çeşitli kesimler tarafından gündeme getirilen nehre müdahale tasarılarında, burasının başka yerlere benzemeyen hassas bir doğal sistem olduğunun, şu an ne kadar kötü durumda olsa da hâlâ başka yerde bulamayacağınız birçok canlıya ev sahipliği yaptığının dikkate alınmadığı görülüyor. Fırat kaplumbağası özelinde bu projelerin etkisi, sadece oluşturulması planlanan gölet alanlarıyla sınırlı kalmayacaktır; zaten tükenmekte olan kaplumbağa nüfusu bir kez daha parçalara bölünmüş, böylece tür daha da büyük bir hızla yok oluş girdabına sürüklenmiş olacaktır. İnşa edilecek bentlerle Dicle'nin önünün daha fazla kesilmesi, zaten adeta can çekişen Fırat kaplumbağasının “ipini çekmek” demektir.

HABERE YORUM KAT