1. HABERLER

  2. DİYARBAKIR HABERLERİ

  3. DTSO'dan Sur'da yaşanan ekonomik çöküntü raporu
DTSO'dan Sur'da yaşanan ekonomik çöküntü raporu

DTSO'dan Sur'da yaşanan ekonomik çöküntü raporu

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) aylarca sokağa çıkma yasaklarının sürdüğü Sur ilçesinde ekonomik tespit çalışması yaptı ve rapor haline getirdi.

A+A-

Diyarbakır Sur ilçesinde yaşanan çatışmalar, 3 aydan fazla süren sokağa çıkma yasakları sonrası DTSO Ekonomik etkilerin tespiti için Sur'da saha çalışması yapıldı. DTSO tarafından kamuoyuna açıklanan Sur ilçesinde sokağa çıkma yasakları ve güvenlik sorunlarının ekonomiye etkileri saha çalışması sonuçları rapor halinde açıklandı.

DTSO olarak sokağa çıkma yasakları ve çatışmalar nedeni ile ekonomik alanda oluşan hasarların ve sorunların tespitine yönelik, 04 Mart – 22 Mart 2016 tarihinde, Sur ilçesindeki işletme ve esnaflar ile yaptığımız anket çalışmamızı sonuçlandırdık. Aynı şekilde, il genelinde sigorta sektörü ve imalat sektörüne dönük yaptığımız saha çalışmasını da tamamlayarak sonuçlarını derledik. Farklı alanlarda yaptığımız çalışmalarda ekonomi alanında işletmelerin kapalı kalması nedeniyle oluşan zararların yanında, il merkezindeki olağanüstü durum, kent ve bölge geneline yayılan güvenlik algısı ve süreklileşeceğine dair kaygılar nedeni ile de, ekonomik yatırımların oldukça etkilendiğini ve işletmelerimizin de finansman, pazarlama, satış gibi çeşitli alanlarda sorunlar ile karşı karşıya kaldıklarını gördük.

Saha çalışmalarından elde ettiğimiz sonuçları raporlaştırarak Kalkınma Bakanımız Sn. Cevdet YILMAZ ve ilgili kurumlar ile paylaştık.

Sur ilçesindeki saha çalışmasını, daha önce yasağın uygulandığı ve kontrollü olarak kaldırılan alanlarda gerçekleştirdik. Bu alanlar, Kıbrıs Caddesi, İnönü Caddesi, Gazi Caddesi, Melik Ahmet caddesi ve bu caddeler üzerindeki bazı sokaklar, pasajlar ve iş hanlarını kapsamaktadır. 13 sorudan oluşan bilgi formu ile 395 işletme ve esnaf ile görüşme yaptık.

Tekstil (perakende, toptan, giyim ev tekstili,), kuyumcu, iletişim, gıda, lokanta, otel ayakkabı gibi farklı sektörlerden işletme ve esnaflar ile görüşmeler yaptık.

Saha çalışmasından elde edilen verilere göre; görüşme yapılan işletme ve esnafların  %66’sı, 90 gün ve üzerinde (3- 4 ay) kapalı kaldıklarını beyan etmişlerdir. Anket çalışmasına katılanların %80’i işyerlerinin kira olduğunu belirtmişlerdir. İşletme ve esnafların %77’si çalışan sayısının 1-5 kişi arasında olduğunu belirtmişlerdir. Yasak boyunca çalışanların da ciddi bir gelir kaybına uğradıkları ve büyük çoğunluğunun yasaktan sonra daha önce çalıştıkları işyerlerinde çalışmaya başladıkları beyan edilmiştir.

Yapılan saha çalışmasından elde edilen sonuçlara göre;

Sokağa çıkma yasağı sonrasında, yasak öncesi çalışan sayısına göre  %30’luk bir kayıp olduğu görülmüştür. İlin genel işsizlik verileri ve bu dönemde diğer alanlarda ve sektörlerde oluşan kayıplar ile birlikte düşünüldüğünde kent genelinde bir işgücü kaybının olduğunu ifade etmek mümkündür.


Görüşme yapılan 395 işletme ve esnafın toplamda yaklaşık 50 milyon TL değerinde zararları olduğu görülmüştür. Bu rakam işletmelerin kapalı kaldıkları süre zarfında uğradıkları zarara ilişkin beyanlarını içermektedir. İşletmeler açıldıktan sonra da işletme faaliyetlerinin normale dönmesi henüz zaman alacak olup, Aralık 2015 öncesi ve yasaklar kaldırıldıktan sonra da bir süre zararların devam edeceği görülmektedir.


Görüşme yapılan esnafların %95’i işyerlerinin tümden kapatılması, başka yere taşınması vb. farklı bir işlem yapmadıklarını beyan etmişlerdir. İşletmeler mevcut birikimleri ile veya borçlanarak ayakta kalmaya çalıştıklarını, durumun normale dönüşüne, zararlarının karşılanacağına ilişkin beklenti ve umutlarının olduğunu belirtmişlerdir.
Bankalar ile kredi ilişkileri olan veya bu dönemde finans ihtiyacı nedeni ile kredi başvurusunda bulunan işletme ve esnaflar bankalar ile önemli sorunlar yaşadıklarını belirtmişlerdir.  Ankete katılan işletme ve esnafların %14’ü mevcut kredilerinin geri çağrıldığını ifade etmişlerdir.


Tekstil ( ev tekstili, çeyizlik ürünler, konfeksiyon giyim ürünleri vb.), ayakkabı, çanta ürünleri gibi perakende ve toptan satış yapan işletme ve esnaflar, satışa sundukları ürünlerin sezonluk ürünler olduğunu, kapalı kaldıkları süre nedeni ile bütün bir sezonu kaybettiklerini, dağıtım ve satış ilişkilerinin bozulduğunu ve iş kaybına uğradıklarını belirtmişlerdir.


Yasak süresince işyerlerinde kalan gıda ürünleri başta olmak üzere, satışa sunulan ürünlerin bozulduğu,  kullanılamaz hale geldiği ve bu nedenlerle iş kayıpları oluştuğu belirtilmiştir.


Tüm işletme ve esnaflar, Sur ilçesine dair oluşan güvenlik algısı nedeni ile Eylül 2015’den bugüne kent içinden ve çevre illerden müşteri kayıplarına uğradıklarını belirtmişlerdir.


Sur ilçesinin belirli mahallelerinde yasağın devam etmesi, daha önce yasak uygulanan caddelere de kontrollü giriş çıkışların sağlanması nedeni ile işyerlerini açmalarına rağmen iş hacimlerinin normale dönmediğini ve bu durumun devam edeceğini belirtmişlerdir.


İşletme ve esnafların oluşan kayıpların giderilmesi ve sorunların çözümüne ilişkin talep ve önerileri;

Sur ilçesinin afet kapsamına alınarak bu kapsamda gerekli önlemlerin alınması
Yasak süresince oluşan hasarların ve zararların karşılanması
İşletme ve esnafı kısa sürede finansman açısından rahatlatacak uzun vadeli faizsiz kredi ve hibenin sağlanması
Mevcut banka borçlarının yapılandırılması, faizsiz olarak ötelenmesi, yeni krediler konusunda kolaylıkların sağlanması


Çekleri yazılan işletme ve esnaflar için sicil affı sağlanması
SGK, vergi, oda aidatları gibi ödemelerin silinmesi / 1 yıl süre ile ertelenmesi ve oluşan faizlerin silinmesi
Özellikle Hasanpaşa hanı, vakıflar iş hanı, gibi vakıflara ait iş yerlerinde biriken kira bedellerinin silinmesi
Sur içinden alışveriş yapılması konusunda özendirici kampanyaların düzenlenmesi

HABERE YORUM KAT