Diyarbakılı Müderris Hz.İdris

en gencinden en yaşlısına varıncaya kadar hepisinin mübarek ellerinden öpüyorum. Cevahir Çıkını adlı kitabımdan alıntı yaptığım bu yazımla da onlara saygılarımı ve sevgilerimi yolluyorum.
 
Öğretmenlik kutsal meslek
Peygamber efendimiz, birgün, Mescid-i Şerif'e girmiş eshabın ayrı ayrı iki halka teşkil ettiklerini görmüş, bunlardan biri tesbih çekiyor, zikrediyormuş  (dua ediyor) diğeri ise ilmi mubaheseler (bahisler) ile meşgulmüş. İki halkaya bakarak:
-Ne hoş ikisi de hayır istiyorlar fakat Cenabı Hak beni muallim olarak gönderdiği için ben ilmi konulardan bahseden halkaya oturacağım” demişlerdir. İşte bu zevat, efendimizin çok sevdiği ve çok meşgul olduğu “Zevat-ı Âliyye” bir başka deyişle “ESHAB-I SOFFE” idi. Soffe ehli dinin buyruk ve yasaklarına bütünüyle uyan kimseler olup, bir yeri irşad için bir kimse gönderilmesi icab ettiğinde o kişi ekseriya Eshab-ı Soffe arasından seçilirmiş.
 
Peygamber müderris Hz. İdris
Diyarbakır'ın Ergani ilçesinin 8 km. güneyindeki Hilar Köyü'nde yapılan arkeolojik kazılarda Hilar Köyü'nün dünyanın ilk yerleşik köyü olduğu anlaşılmıştır. (Hilaria: Yunancada yas tutmanın yasak edildiği bayram günleri demektir.)
Hilar Köyü, Hoşot Ovasının güneyindeki dağların eteğindedir. Köy, etrafı yüksek kayalarla çevrili doğal bir kale görünümündedir. Etrafında çok sayıda mağara vardır. Bu mağaralar resim ve kabartmalarla süslüdür. Dünyada ilk olarak hayvanın evcilleştirildiği, ilk tarımın yapıldığı, ilk madenin işletildiği yer olarak biliniyor.
Hilar, Kikan, Gıresor ve Hendekan şehir harabelerinde tarihin her devrine ait izlere rastlamak mümkündür. Dünyada ilk insanların burada yaşadığı rivayet edilir. Gıresor denilen yerde bulunan şehrin Enüş Peygamber (Hz. Adem'in torunu) tarafından kurulduğu; Hz. İdris'in burada yaşadığı; ilk yazının onun tarafından burada yazıldığı; ilk olarak demirin onun tarafından eritildiği; ilk defa onun tarafından elbise dikildiği; cennete sağ olarak girdiği hâla cennette terzilik yaptığı rivayet edilmektedir.
Kabri Ergani'de bulunan Enüş Peygamberin torunun torunu olan İdris Peygamberin de bu topraklarda yaşamış olduğu yadırganamaz. İdris'in soy zinciri şu şekilde gösterilir: İdris (Ehnuh) bin Yârid (Yerda) bin Mehlayil bin Kinan bin Enuş bin Şit bin Adem. “İdris Peygamber cennet katına yükseltildiğinden kabri yoktur” denilir.
İdris peygamber Müslümanlarca  dürüst bir peygamber olarak anılmaktadır. Bir kültür kahramanı olarak ele alınan İdris peygamber' in  bütün sanatları ve bilimleri icat ettiğine inanılmıştır.  İlk defa kalem ile yazı yazan ve dikiş diken olduğundan lakabının “Hürmüz” olduğu söylenir. Hürmüz demek “Şeyh” yani “öğretmen  demektir. Melekler ona göklerde ve yeryüzünde ne varsa göstermişlerdir. (İdris- müderris- ders…dress: giyim)
İdris Peygamber'in yaşadığı yer olarak söylenen Ergani'nin halkı, kendini öğrenmeye ve öğretmeye adamış bir halktır. Hemen hemen her aileden bir öğretmen yetişmiştir.  Ergani'de 1944 tarihinde açılan  Dicle Köy Enstitütüsü'nden ve Dicle İlköğretmen Okulu'ndan ilim ve irfan ordusuna nice muzaffer komutanlar katılmış ve halen de katılmaktadır.
 
M. Kadri GÖRAL'ın Cevahir Çıkını kitabından alıntı.