1. HABERLER

  2. DİYARBAKIR HABERLERİ

  3. Dicle'nin harika kuşları yeniden geldi
Dicle'nin harika kuşları yeniden geldi

Dicle'nin harika kuşları yeniden geldi

Dünya genelinde temiz akarsuları tercih etmeleriyle bilinen Dere düdükçüsü (Actitis hypoleucos) kuşları, yüzyıllardan beridir üredikleri Dicle Nehri havzasında yeniden görülmeye başlandı.

A+A-

Dicle Nehri, temiz akarsucuların habitat alanı

Diyarbakır'da yayın yapan Özgür Haber Gazetesinde yer alan  Selim Kaya'nın kaleme aldığı habere göre, Dicle Vadisini iyi bir yaşam alanı olarak belleyen Dere düdükçünü kuşları, bu yaz yine Dicle Vadisinde üremek için hazırlıklar yapıyor. Dicle Nehri kenarındaki solucanları tüketerek bol protein edinen Dere düdükçünü kuşları, kuluçkaya yatma dönemine de geldi.
 
Tanımı
Yaklaşık 18- 20 cm boyunda, 100 ile 120 gram ağırlığında olan Dere Düdükçünü kuşları,
kısa bacakları, kuyruk sallaması ve kendine has uçuşuyla diğer düdükçün kuşlardan rahatlıkla ayırt edilebiliyor. Öteki düdükçünler gibi uçarken yukarı tırmanmaz; alçaktan ve suya yakın uçar; kanatlarını kürek çeker gibi çırparak aşağı doğru tutarlar. Tüyleri görülmeden davranışlarından ve vücut şeklinden tanınır. Kısa boyunlu, uzun kuyruklu, genellikle kısa bacaklı, küçük düdükçüklerdendir. Erişkinin, sırtı grimsi/yeşilimsi kahverengi, göğsü ortada daha beyaz olup, açık kahverengimsi, karnı beyazdır. Kanadının ön tarafında kanca şeklinde çok belirgin bir beyazlık vardır. Kanat köşesinde belirgin bir girinti oluşturan bu beyazlık ve beyaz karın altı tanınmasında belirleyicidir. Kanat çizgisi uzun ve beyazdır. Koyu uçlu, dibi soluk bir gagası vardır. Bacakları sarıya çalan yeşilimsi kahverengi veya yeşilimsi gridir.


Yavrular çizgili bir sırta ve kahverengimsi sarıkanat tüylerine sahiptir. Toplu halde yaşayan bir tür değildir, nadiren büyük sürüler halinde görülürler.
 
Habitatı
Dere düdükçünü kuşları, sel basmış setlerden en küçük su birikintilerine kadar tüm sulak alanları değerlendirme kabiliyetindedir. Yuvasını genellikle ağaçlık alanda, su kenarına otlar arasına yere yapar ve genellikle akarsuları, tatlı su göllerini ve deniz kıyısındaki korunaklı koyları, kumsaldan çok çakıllı alanları tercih eder. 0- 4000 m arasındaki rakımlarda, bitki örtüsü zengin olan tatlı sulu temiz göller, sakin akan veya durgun nehirler kenarları, korunaklı sahillerde ürer ve barınır. Limanlarda da görülür. Tatlı suyun yakınında yerde yuva yaparlar ve ağaçlık alanlarda su kenarında, taşlık ve kalın çakıllı bölgelerde, Nisan- Ağustos arası ürerler.
 
Yayılışı
Daha çok Doğu Anadolu’nun doğusu ve Doğu Karadeniz’de üreme göçmeni; diğer yerlerde ziyaretçidir. Yaz boyunca görüldükleri Dicle Vadisinde de üredikleri biliniyor.

Beslenme
Yerde veya sığ suda böcekler, kabuklular ve diğer omurgasız hayvan gibi küçük yiyecek maddelerini ararlar. Uçarken de böcekleri yakalayabilirler.

Biyolojisi
Yuva bir ada üzerinde veya kıyıda sık vegetasyon içinde, içi otlarla kaplı bir çukurdur ve etrafındaki bölge çift tarafından korunur. Her km karede 10 ila 40 adet ve bazen çok daha fazlası üreyebilir. Besinin bol olduğu bölgede çiftler arasındaki mesafe 120 metreye kadar inebilir. Tehlike halinde üzerlerine yapışan yavrularını uzağa uçurabilirler.


Üreme döneminde dişi ve erkek su seviyesinde uçup şarkı söylerken duyulabilir.
Kuluçka dönemi Mayıs’tan Ağustos’a kadar uzanır. Erkek Nisan ortalarında şakıyarak ve arada sembolize yuvalar kazarak, yüzer gibi kanat çırparak, zikzaklar çizerek suyun üzerinde kur uçuşlarına başlar. Dişi genellikle 35mm boyunda üç - beş yumurta yumurtlar. Renkleri açık bej ile soluk yeşil arasında değişir, kızıl kahve lekeleri vardır. Kuluçka süresi üç hafta civarında (21 – 25 gün) sürer ve eşler birlikte kuluçkaya yatarlar. Yavrular yumurtadan çıktığında ebeveynlerini tarafından besini bol ve yırtıcılardan korunaklı bir alana götürülürler.
Erkek 12 gün dişi ise erkeğin ayrılışından 2 hafta sonra yavruları terk eder.
Gençler yaklaşık üç haftalık olunca uçabilirler ve hemen kışlama alanlarına göç etmeye hazır olurlar.

Göçü
Dere düdükçünü kuşları yaz ziyaretçilerindendir. Kışları Afrika'da ve nadiren Avrupa’nın güneyinde geçirir. Afrika, Hidistan, Güney Asya ve Avustralya'ya göç ederler.Genellikle geceleri, tek başına veya küçük gruplar halinde göç eder. Dişyarbakır’da ilkbahar’dan sonbahara kadar sık bir şekilde görülüyor. Ongözlü köprünün yukarı kesimleri onlar için çok önemli bir yaşam alanıdır.

Davranışları
Çoğunlukla yalnız dolaşır, alçak nesnelere konar, düzenli olarak başını ve kuyruğunu aşağı yukarı sallar. Hızlı bir hareket sonrasında veya konmayı müteakip bu sallama çok belirgindir.
Her ne kadar diğer düdükçünler de bu hareketi yapsalar bile dere düdükçünleri belirgin bir şekilde daha fazla yaparlar.  Suya çok yakın, ani yükseliş ve alçalışlar gösteren, oldukça karekteristik uçuşları vardır. Kanatlarını aşağı bükerek kısa süzülüşler yapar.

Diyarbakır Özgür Haber Gazetesi
Selim KAYA

HABERE YORUM KAT