1. HABERLER

  2. DİYARBAKIR HABERLERİ

  3. Çatışmalar Hevsel’den geçinenleri de vurdu
Çatışmalar Hevsel’den geçinenleri de vurdu

Çatışmalar Hevsel’den geçinenleri de vurdu

Sur’da yaşanan çatışmalar, operasyonlar ve sokağa çıkma yasaklarından en çok etkilenen yerler arasında bulunan UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Hevsel Bahçesi’nde hasat toplanamadı.

A+A-

MEYVE VE KAVAK AĞAÇLARI YANDI!
 
3,5 aylık dönem içerisinde toprağı sürülmeyen, ürün ekilmediği için üreticileri mağdur olan Hevsel Bahçesi’nde, çatışmaların izleri de bulunuyor. Sur’daki çatışmalı dönemde kim tarafından atıldığı belirlenemeyen roketlerden dolayı çıkan yangından dolayı bazı bölgelerdeki tarlalar, meyve ve kavak ağaçlarının da yandığı gözlendi.
 
MADDİ HASAR TRİLYONLARLA İFADE EDİLİYOR!
 
Maddi hasarın trilyonlarca olarak ifade edilen Hevsel Bahçesi’ndeki tarla sahipler, uğradıkları zarardan çok insanların ölmesine üzüldüklerini belirttiler. Uzun yıllardan bu yana Hevsel Bahçesi’nde ürün eken, manevi açıdan tarlalarına büyük önem veren tarla sahipleri, bugünlerde tarlalarında çalıştıracak işçi bulamamaktan yakınıyor. Çatışmalar öncesi 300’e yakın işçi istihdam eden ve Diyarbakır ekonomisine büyük katkı sağlayan Hevsel Bahçesi’nde son günlerde yeniden ürün ekimi yapılmaya başladı. Ekin işlerini kendileri yapmak zorunda kalan Tarla sahipleri, hükümetin biran önce hasarlarının telafi etmesini istedi.
 
HEVSEL’DE BÜYÜK BİR SESİZLİK HAKİM!
 
Binlerce kuş türüne ev sahipliği yapan, Diyarbakır’ın sebze ve meyve ihtiyacını karşılayan tarihi Hevsel Bahçesi’nde büyük bir sessizlik hakim. Eskisi gibi kuş cıvıltılarının yerine büyük bir sessizliğin aldığı Hevsel’de, maddi hasar çok büyük. Çatışmalardan dolayı trilyonlarca liralık maddi zarara uğrayan tarla sahipleri, çatışmaların uzun sürmesi durumunda Hevsel Bahçesi’nde sebze ve meyve üreticiliğinin imkansız hale gelebileceğini söylediler.
 
KÜLTÜR MİRASI HEVSEL KORUNAMADI!
 
Geçtiğimiz yıl UNESCO tarafından Diyarbakır Surları ile birlikte Dünya Kültür Mirası Listesi’ne giren ve büyük yankı uyandıran tarihi Hevsel Bahçesi’nde, çatışmalardan nasibini aldı. Yüzyıllardır sadece meyve ve sebze üreticiliği yapılan ve Diyarbakır’ın oksijen borusu olarak nitelendirilen Hevsel bahçesi’nde, Sur’da yaşanan çatışmaların izleri duruyor. Çatışmalardan dolayı 3 bin dönüm araziye sahip Hevsel bahçesine düşen roketatar ve tank mermilerinden dolayı onlarca dönümlük araziler, meyve ve kavak ağaçlarında yangın izleri halen duruyor.
 
KURŞUN YAĞMURU ALTINDA YANGINLARI SÖNDÜRÜYORDUK!
 
Tarla sahiplerinin anlatımlarına göre, bahçede çıkan yangınlara başlarının üzerinden geçen kurşunlar içerisinde müdahale etmeye çalıştıklarını, bazı yangınların kendiliğinden sönmesini beklediklerini söylüyor. Çatışma döneminde aylarca tarlalarının durumunu göremediklerini, hergün sabah saatlerinden itibaren Hevsel Bahçesi’nin girişinde kurulan barikatlar önünde aylarca beklediklerini söylüyor. Hem kendilerinin hem de gözleri gibi baktıkları Hevsel bahçelerinin çok zor bir süreci atlattıklarını ifade eden tarla sahipleri, artık çatışmalı sürecin sonlandırılmasını ve yeniden Diyarbakır’a taze sebze ve meyve yetiştirmek istediklerini söylüyorlar.
 
İşte, tarihi Hevsel Bahçelerindeki tarla sahiplerinin, çatışmalı süreçte karşılaştıkları zorlukları anlatan röportajımızın detayları;
 
Çatışma süreci öncesi durumunuz nasıldı? Çatışma sürecinde nasıl oldu?
 
ÇATIŞMALAR HEVSEL’İ DERİNDEN YARALADI
 
Operasyonlardan önce Hevsel bahçesi’nde iyi-kötü geçiniyorduk. Hevsel Bahçesi’nden geçimini sağlayan 60-70 aile var. Çok şükür bir işleyiş vardı. Bu operasyonlarla birlikte bizim bütün düzenimiz alt üst oldu. Sonuçta işimiz, tarlayı ekmek, sürmek ve hasat toplamaktır. Biz yılda 3 ürün marul ekeriz. Marul soğuk hava bitkisidir. Biz bunu yazında ekiyoruz. Bahar mahsulü bizim için çok önemlidir. Bahar havası ve bahar kazancı bizim için bir başka oluyor. Bahar’ın marulu daha verimli, daha iri olur. Yaptığımız bütün fide, fidan alımları, kavak ağaçları temizlemesi, meyve ağaçlarının budanması, ilaçlanması, tarlaların sürülüşleri zaman kaybına uğradı. Zaman kaybına uğrayınca ciddi anlamda maddi kayıpta yaşandı. Bizim gibi buradaki aileler ondan mahrum kaldı.
 
Hevsel kaç dönüm arazi ve kaç aile buradan geçimini sağlıyor?
 
3 BİN DÖNÜM ARAZİ 70 AİLE

 
Hevsel 3 bin dönüm arazidir. Tamamı bahçeden oluşuyor. Bunun bin dönümü kavaklı alandır. Geriye kalanın tamamı yeşillik, sebzedir.
 
Çatışmalı süreçte gelip tarlaya ürün ekebildiniz mi?
 
ÇATIŞMALI SÜREÇTE ÜRÜN EKEMEDİK
 
Maalesef ekemedik. Örneğin, soğan tohumu aldık. Aileler gidip tonu 7 ile 10 bin liradan soğan alanlar oldu. Bunu toprağa indirmen gerekiyor. İndirmediğiniz zaman sıcak gören soğan ezilir. Aldığı soğan tohumları da gitti. Tarlaya da ekemedi. Böyle olunca çok sayıda aileye zarara uğradı. Bu zarar ve kayıplar nasıl telafi edilecek doğrusu bilmiyoruz.
 
Hevsel’deki Maddi kayıp ne kadardır?
 
MADDİ KAYBIMIZ TRİLYONLARIN ÜZERİNDE
 
Hevsel’in tamamını baz alırsanız; milyon liranın üzerindedir. Diyarbakır’ın sebzesi ve yeşilliği hevsel’den karşılanıyor. Hevsel’in sebzesi kesilirse Diyarbakır halkı sebzeyi çok farklı fiyatlarda yer.
 
Özellikle bu çatışmalı süreçte sebzeyi farklı fiyata aldı değil mi?
 
- Çatışmalı süreçte tabiî ki yedi. Bu piyasaya yansıdı.
 
Hevsel’deki bahçelerde marul’un dışında hangi tür sebze ve meyveler ekiliyor?
 
- Marul, tere, roka, maydanoz, turp ve soğan gibi yeşillik ürünleri yetişiyor.
 
Çatışmalı süreçten sonra normalleşme sürecine girildi. O sıra yeniden Hevsel Bahçesi’ne gelebildiniz mi? Yeniden ürün ekimi yaptınız mı?
 
“HALEN KORKUYORUZ”
 

İçimizde korku var. Getireceğimiz, istihdam edeceğimiz işçilerde de korku var. Sur’da bir sıkıntı yaşandı. O dönem hevsel’e girdiğimiz de kurşunlar üzerimizden gidip geliyordu. O yüzden gelemiyorduk. Normalleşme sürecine girildikten sonra ne olursa olsun dedik ve ekimlere başladık. Netice de açlık’ta bir savaştır. Açlıkta kötü bir olgudur. Ne kadar istemediğimiz halde yanı başınızda bir savaş varsa, açlıkta savaştan daha kötüdür. İnsanların aç kalması kadar kötü bir şey yoktur. Aç kalan insanların aklına hiçbir şey gelmez.
 
Hevsel’de ürün ekimine başladınız mı?
 
HEVSEL DE BEDEL ÖDEDİ
 
Mayıs ayında ürün ekimine başladık. Buna rağmen halen bir endişe duyuyoruz. Her an bir şey olacak yönünde endişelerimiz yok değil. Her an her şey olabilir. Buradaki halkın canı gönülden istemediği bir savaştır. Hiç kimse istemedi. Bedeli bu kadar ağır mı olacaktı? Bu bedeli kim bize ödetti. Yazık değil mi? Dünyanın hiçbir ülkesinde ne başka bir Sur ne de Hevsel var. Bugüne kadar tahminimce, UNESCO hiçbir araziyi Dünya kültür mirası listesinde yer vermemiştir. Ama Hevsel’i koruma altına aldılar. Ne kadar da koruma altına alırsanız alın, çatışmalı ortamda hevsel bu bedeli verdi. Herkes bedelini ödedi.
 
Hevsel’de hasar tespiti yapıldı mı?
 
HASAR TESPİTİ İÇİN MÜRACAAT ETTİK, BEKLİYORUZ

 
Hasar tespiti için Hevsel bahçesi’ndeki tarla sahipleri olarak, müracaat ettik. Aileler olarak vekalet verdiğimiz avukatımız, gerekli yerlere müracaatı yaptılar. Şimdiye kadar bir sonuç alamadık. Şuan bekliyoruz.
 
Talebiniz ne? Ne istiyorsunuz?
 
ZARARIMIZ KARŞILANSIN!
 
Talebimiz; gelip Hevsel’deki durumu incelesinler. Sorunlarımıza çözüm bulunsun. Biz de maddi olarak mağdur olduk. Zararlarımız neyse karşılayın. Bu insanların ayakta duracak durumları kalmadı.
 
Hevsel’de kaç işçi istihdam ediliyordu?
 
HEVSEL 300 KİŞİYİ İSTİHDAM EDİYORDU
 
Hevsel’de 250-300 arasında vatandaşı istihdam ediyorduk. Bazı günlerde daha fazla oluyordu. Şimdi ise işçi bulamıyoruz. Hevsel bahçeleri Sur içindeki insanlara istihdam da sağlıyordu. Bir çok aile ve bu işe uzman aileler vardı. Bizimle çalışanların tümü kalifiyeli eleman olmuşlardı. Onlarda gidince biz işçi bulmak için sıkıntı yaşamaya başladık. Kalifiyeli eleman bulmakta zorluk çekiyoruz. Kendi işimizi kendimiz yapıyoruz. Aileler artık kendi çocuklarıyla birlikte işlerini yapmaya başladı.

HABERE YORUM KAT