Arıkuşu

Arıkuşu

Dicle Vadisinde yılın 8- 9 ayı boyunca görülen yaz göçmeni kuşlarımızdan Arıkuşu (Merops apiaster), aynı zamanda baharın bütün renklerini bünyelerinde barındırıyor.

A+A-

Yeşil, sarı, mavi, siyah ve pas renklerinin tamamını tüylerinde barındıran Arıkuşları, ilk baharın ilk aylarından sonbaharın son ayına dek Dicle Vadisinde görülen kuşlar arasında yer ediniyor. Yazları Dicle Vadisinde de üreyen Arıkuşları, Diyarbakır havzasını renklendiren türler arasında yer alıyor.
 
Tanımı

Ülkemizde görülen en renkli kuşlardan biri olan ve Dicle Vadisi’nde koloni halinde yaşayan Arıkuşları, boynu parlak sarı, kafa üstü kızıl kahve ve gövdesi maviyeşil tonlardadır. Gözünde siyah sürmesi ve gıdısında da siyah renkli bir çizgi bulunuyor. Arıkuşlarının gagası siyah, uzun ve aşağı doğru kavislidir. Kanatları sivri ve kuyruğu uzundur. Kuyruk ve kanat altı beyaz renklidir, firar hattında bedene yaklaştıkça kalınlaşan siyah bir bant bulunur. Gençleri daha soluk ve yeşilimsi renklidir. Uçuşu dalgalıdır ve uçuşta düzenli olarak öter.
 
Habitatı

Sıcak iklimleri seven arıkuşları özellikle beslenmesi için gerekli uçan böcekleri kolay bulabileceği sulak alanların yakınlarında, kum ve killi toprak duvarlarına küçük delikler açarak koloniler kurarlar. Yuva kazma işlemi 2- 3 hafta sürebilir. Boru şeklindeki bu yuvaların derinliği, genellikle 1-1,5 m. bazen de 2,7 m. kadar olabilir. Yuva girişinin çapı 8- 10,tünelin çapı ise 4-5 cm kadardır.  Tünelin sonunda balon gibi genişletilmiş bir yuva bölümü vardır ki, burada yumurtlar ve burada kuluçkaya yatarlar.
 
Yayılışı

Ülkemizde yaz göçmenidir ve habitatın uygun olduğu her bölgede gözlemlenebilir.

Genellikle Mayıs-Ağustos aylarını ülkemizde geçirir. Sıcağı seven tür genel olarak orta Avrupa'ya kadar yayılım göstermekle birlikte, nadir bir tür olarak İngiltere, İskandinavya, Polonya ve İsviçre'de de ürediği kayıtlara geçmiştir. Rusya'da da 57.paralele kadar gözlemlenmektedir. Güneyde Irak ve Kuzeybatı Afrika'da ayrıca Kıbrıs, Girit, Sardunya, Korsika gibi büyük Akdeniz adalarında da üremektedir.  Kışları ise orta ve güney Afrika'da geçirir.
 
Beslenme

Adından da anlaşılacağı üzere başta arı olmak üzere her türlü uçan böceği öncelikle yusufçukları, kelebekleri, çekirge ve ağustos böceklerini yakalayarak beslenir.

Arıkuşları böceklerle beslenirler ve bu böcekleri iyi birer uçucu olduklarını gösterdikleri-genellikle gruplar halinde-uçarken avlarlar.

Adlarından da anlaşılacağı gibi başlıca besinleri arı, eşekarısı, yabanarısı gibi zar kantlılardır, ama yusufçuk, ağustosböcekleri ve diğer uçan böcekler de besin menüsünde yer alır.

Yutmadan önce yakaladığı böcekleri sert bir zemine vurup, yoğurdukları için sokulma riskleri yoktur. Arıcılar tarafından arı kovanlarına zarar verdikleri düşünüldüğü için sevilmezler.
 
Davranışları

Eşsiz bir avcıdır, avına alttan yaklaşır son hamlede vücudunu kasarak bir mermi gibi mükemmel bir aerodinamik forma bürünür ve çoğunlukla av olacak böceklerin avcıyı görme şansı bulunmaz. Bununla birlikte yakaladığı böceği gagasında daha sağlam bir biçimde tutabilmek için bazen çevirir (bu davranış bir kolonide belli bazı bireylerde daha fazla ve tekrarlı bir biçimde gözlemlendiği için bireyler arasında bir tercih olup olmadığı ayrıca ele alınmalıdır). Bu çevirmeler sırasında avını kaçırdığı da olabilir, işte bu anlarda kaçan ava direkt de saldırmaktadır.  Yakaladığı arıların iğnelerini ve zehirlerini sıkarak ve bir dala ya da tele vurarak çıkartır.

 Ayrıca avlarının sindiremediği bölümlerini pellet olarak çıkarmaktadır. Yavrular yumurtadan ilk çıktığında çıplak ve pembe renklidir. Gri gagalarının kenarında ince sarı bir çizgi vardır. Yavrular 20- 30 gün boyunca yuvada beslenir. Yavrular uçurulduktan sonra gerek yavruları kısa zaman sonra çıkacakları göç yolculuğu öncesi avlanmayı daha iyi öğretmek için gerekse avın daha bol olduğu alanlara yakın olmak için koloninin yuvalandığı duvarlar terk edilir. Kolonide bütün yuvalar bir anda terk edilemez ama yavruyu geç çıkaran bireyler belli bir noktada koloniye katılır, sosyal yönü çok yüksek bir türdür.

 

(Selim Kaya)

Etiketler :

HABERE YORUM KAT