1. HABERLER

  2. DİYARBAKIR HABERLERİ

  3. 200 bin kişi göç etti
200 bin kişi göç etti

200 bin kişi göç etti

AKP Hükümeti’nin ısrarla yürürlüğe koyduğu İç Güvenlik paketi sonrasında bölgenin birçok yerleşim biriminde günler süren sokağa çıkma yasakları ilan edildi.

A+A-

Yasakların uygulandığı yerler, birkaç gün içinde savaştan çıkmış gibi harabeye döndü.

 

Evler yıkıldı, alt yapı çöktü, işyerleri zarar gördü. Hepsinden önemlisi sivil kayıplar yaşandı.

 

Yanı sıra PKK’lı ya da güvenlik gücü olmak üzere çok sayıda insan yaşamını yitirdi. Onlarca insan yaralandı ve sakat kaldı. Yasak, artık o kadar sıradan bir hale geldi ki ilan edilecek yerlerde insanlar, yeni psikolojik refleks ortaya çıktı. Kısa süre içinde evlerde yiyecek ve diğer temel ihtiyaçların giderilip, evinde korku içinde yaşamayı seçenler ortaya çıktı. Ya da evlerini terk edip, kaçmak zorunda kalanlar.

 

Sadece Diyarbakır’ın Sur ve Silvan ilçelerinde on binlerce insan göç etti. Göç Der verilerine göre yasak ilan edilen yerlerdeki toplam sayı 200 binin üzerinde. Yasak ilan edilen yerlerin yöneticileri ve hak savunucuları, uygulamalardaki pervazsızlıktan şikayet ederken, hizmet üretememekten yakındı.


Sokağa çıkma yasaklarına ilişkin en çarpıcı verilerden birini Halkların Demokratik Partisi (HDP) Diyarbakır Milletvekili İdris Baluken açıkladı.

 

Düzenlediği basın toplantısında yasağın sürdüğü yerlerde aynı dönem içinde en az 78 sivilin öldürüldüğünü vurguladı. İnsan Hakları Derneği (İHD) de çatışmaların yaşandığı 24 Temmuz - 8 Ekim tarihleri arasında 113 sivilin hayatını kaybettiğini açıkladı.


Peki bu sokağa çıkma yasakları nerelerde ne kadar süre ile ilan edildi. Bugüne kadar 6 kent, 17 ilçede, en az 168 gün boyunca sokağa çıkmak yasaklandı.


Yasak ilan edilen yerlerde rekor Diyarbakır’da. Diyarbakır’ın ilçelerinde aralıklarla en az 104 gün boyunca sokağa çıkma yasakları ilan edildi.

 

Diyarbakır’ın saka ilan edilen ilçeleri Kocaköy, Hazro, Hani, Lice, Kulp, Dicle, Silvan ve Bismil ile merkez ilçelerden Kayapınar, Bağlar ve Sur olarak kayda geçti.
Yasakların aralıksız olarak en çok sürdüğü yerler sıralamasında da Diyarbakır yine ön sıralardı. Mardin’in Nusaybin, Cizre ve Derik ilçeleri Diyarbakır’ın Silvan ve merkez Sur ilçeleri aralıksız en uzun sokağa çıkma yasakları ilan edilen ilçeler oldu.

 

Nusaybin’de 14 gün, Silvan’da 12 gün, Sur’da 10 gün, Cizre ve Derik’te 9’ar gün aralıksız sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Silvan’da toplam 7 kez yasak ilan edildi. Nusaybin ise toplam 29 gün ile en çok eve kapatılan ilçe oldu.


Yasaklar sadece sokağa çıkmakla sınırlı bir yaptırım gibi olmadı. Yasak demek ölüm demek oldu ve hüküm süren ilçelerde kol gezdi. Silvan’da 7 kez sokağa çıkma yasağı ilan edildi ve 20 sivil hayatını kaybetti. Cizre’de de yasaklar süresince ve öncesinde 30 sivil hayatını kaybetti.


Göç dalgası


Yasakla beraber yaşanan en önemli olgu ise göç hareketleri oldu. Göç-Der Diyarbakır Şube Eş Başkanı Yılmaz Kan, sadece Nusaybin Silvan, Bismil, Derik ve Cizre’de yaptıkları saha çalışmasında şuana kadar 200 bin insan zorunlu olarak göç ettiğini tespit ettiklerini açıkladı. Olayların devam etmesi durumunda bu sayının artacağından endişe ettiklerini anlatan Kan, “Şu anda sokağa çıkma yasağı ilan edilen yerlerde 2’nci hatta 3’üncü bir göç dalgası yaşanıyor. Sadece Sur ilçesinde 20 bine yakın insan göç etti” dedi.


Göçlerin artmaması için çatışmaların sona ermesi, bunun için iki tarafın da silah bırakması gerektiğini anlatan Kan “90’lı yıllarda yaşanan büyük göçün üzerinden 25 yıl geçti.

 

Halen bile o insanların yaraları sarılmış değil. Şimdi yeni bir göç yaşanıyor. 90’lardaki göç ile ilgili 368 bin aile 5233 sayılı yasaya başvurarak, mağdur olduğunu belirtti. Ama 145 bini para alabildi. Diğerlerinin başvuruları ise çeşitli nedenlerden dolayı reddedildi. Yani insanların yarası sarılamadı. Şimdi de yeni yaralar açılmasın. Eller tetiklerden çekilsin” diye konuştu.
 
 
Silvan….


Yasakların sürekli hale getirildiği merkezlerden bir başkası olan Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde de konuyu DBP’li Belediye Eşbaşkan Vekili Zuhal Tekiner değerlendirdi. Birkaç saatliğine ilan edilen ya da kaldırılan yasakların yurttaşlara yeterince duyurulmadığını da vurgulayarak, şöyle dedi:


Depremle yaşamak gibi


“İlan edilen bu keyfi yasaklardan en çok çeken yerlerden biriyiz. Özellikle ilçenin merkezine konulan bir yasak değil de sanki insansız bir alana konulmuş bir yasak gibi bir tutum var. Yaak ilan edilen yerlerdeki insanlar, esnaflar yok sayılıyor, şok hükmünde kabul ediliyor. ‘Ne olursa olsun yasak ilan edeceğim, gireceğim. Orayı dümdüz edeceğim, neye mal olursa olsun’ anlayışı var. İnsan varlığının hesabı yapılmıyor. Bu sivil insanlarda artık başka bir psikolojik davranış gelişti. Bakıyorsunuz, yasağın kaldırıldığı kısa süre içerisinde çok uzun süre yetecek kadar yiyecek, içecek, süt, mama, hijyen ürünü almış evinin yolunu tutuyor.

 

Bu çok kötü bir şey. Artık yaşamını buna adapte etmeye başladı insanlar. Depremle yaşamak, depreme alışmak gibi bir şey oldu. Yeni bir yaşam modeli dayatıldı insanlara. Ama bu depremle planlı depremler gibi. Bunun sonucunda insanlarda bir göç olgusu da ortaya çıktı. Kalıcı olmadığını düşünüyoruz ama yine de travma yaratıyor insanlarda.

 

Kendi içinde dolaşan bir göç. Diyarbakır’a gidiyor, 10 gün sonra geri geliyor. Mahallelerle bağı olan insanların çok göçü yok ama mahalle ile bağı olan, mesela orada çocukluğunu geçirmiş olan, mülkü olan kişiler, göç etmiyor. Daha çok kiracı ve kalıcı olması için en azından maddi bir zorunluluk olmayan kişiler göç ediyorlar. Bir de özellikle küçük çocukları olan aileler onların psikolojilerini korumak için geçici göçe başvurabiliyor”
 
Nusaybin….


Çok sık yasak uygulanan merkezlerden biri olan Mardin’in Nusaybin ilçesinin Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) üyesi Belediye Eşbaşkanı Cengiz Gök, yasakların bir ilan edilip bir kaldırılması, sonrasında da halkın telaşa ve korkuya sevk edilmesinin son derece ciddiyetsiz bir yaklaşım olduğunu söyledi. Gök şöyle dedi:


Hizmet veremiyoruz


“Nusaybin’de 5 kez yasak ilan edildi, bir iki gün ara verilip her seferinde yeniden ilan edildi. Her yasak sırasında da 3’er, 5’er insanı öldürdüler. Elimiz kolumuz bağlanıyor. Belediyeler olarak hizmet veremiyoruz. Sokaklardaki barikatlar ve hendekler nedeniyle araçlar giremiyor, bu yüzden de elle toplamak için planlamalar yapıyoruz. Resmi anlamda şu anda Nusaybin’de yasak kaldırılmış olsa da fiili olarak hala yasak sürüyor. İlçenin en işlek caddesi olan Çağçağ Caddesi üzerinde hala polis zırhlıları bekletiliyor.

 

Mahallelerin tüm girişlerinde yine öyle polis güçleri bekletiliyor. İnsanlar bunu gördükçe yasağın kalktığına dair inancı kalmıyor. Her an yeniden yasak olacakmış gibi bir telaş ve tedirginlik içindeler. İster istemez göç de yaşanıyor.

 

Temelli bir göç olmazsa da o mahallelerden ya komşu mahallelere ya da yakındaki köy ya da ilçelere göç ediyor insanlar. Giderken temelli gidecek gibi tüm evini yükleyip götürmüyor. Sadece giysileri ve diğer zorunlu ihtiyaçlarını alıyor. Yasak kalktığında bu insanların yeniden mobilize olup ilçeye geldiklerine tanık oluyoruz. Bu şekilde bir hayat dayatılıyor. Böyle bir hayat olamaz” dedi.
KUTU:
Hangi il ve ilçede kaç gün yasak ilan edildi?

Diyarbakır’ın ilçelerinde toplam: (en az) 96 gün

Lice: Toplam 15 gün

Silvan: Toplam 27 gün

Sur: Toplam 20 gün

Bismil: Toplam 10 gün

Hani: Toplam 12 gün

Dicle: Toplam 5 gün

Bağlar: Toplam 2 gün

Kayapınar: Toplam 2 gün

Yenişehir: Toplam 2 gün

Kocaköy: Toplam 3 gün
Hazro: Toplam 4 gün

Mardin ilçelerinde: Toplam  38 gün

Nusaybin: Toplam 29 gün

Derik: Toplam 9 gün

Şırnak kent merkezi ve Cizre: Toplam 16 gün

Hakkari, Yüksekova: Toplam 5 gün

Elazığ, Arıcak: 3 gün

Muş, Varto: 2 gün

Etiketler : , , ,

HABERE YORUM KAT

İlgili Haberler